Evropski sud za ljudska prava u Strasbourgu djelimično je uvažio apelacije zastupnika Demokratske fronte Zlatana Begića, utvrdivši da je bio diskriminisan prilikom kandidiranja za funkcije na entitetskom i državnom nivou vlasti. Presudom je potvrđeno da su pojedina izborna pravila u Bosni i Hercegovini u suprotnosti s Evropskom konvencijom o ljudskim pravima.
Iako su odbijeni dijelovi apelacije koji su se odnosili na izmjene Izbornog zakona koje je nametnuo visoki predstavnik, kao i pitanja uloge Doma naroda i vrijednosti glasa, Sud je zaključio da je diskriminacija postojala. Kako je navedeno u presudi, samo utvrđivanje povrede prava predstavlja pravičnu naknadu za nematerijalnu štetu.
Međutim, Bosni i Hercegovini je naloženo da Begiću isplati 10.000 eura na ime troškova i izdataka postupka. Ukupan iznos koji će država platiti po ovom osnovu iznosi oko 40.000 konvertibilnih maraka, što je još jedan u nizu slučajeva u kojima javni budžeti snose finansijske posljedice zbog neprovođenja presuda Evropskog suda.
Begić je podsjetio da se jedna od njegovih apelacija odnosila na izborna pravila nametnuta u izbornoj noći 2022. godine, ističući da su i domaći i međunarodni sudovi potvrdili postojanje diskriminacije. Kao pripadnik kategorije „ostalih“, nije imao mogućnost kandidiranja za predsjednika ili potpredsjednika Federacije BiH.
„Ovaj put ne govorimo o rješenjima iz Dejtona 1995. godine, već o pravilima koja je visoki predstavnik nametnuo u evropskoj fazi BiH, pri čemu su prekršeni i Evropska konvencija i odluke Ustavnog suda“, naveo je Begić.
Prema njegovim riječima, bez obzira na to da li je riječ o starim ili novim pravilima, ishod je uvijek isti – pripadnici kategorije „ostalih“ i dalje su isključeni iz kandidatura za najviše političke funkcije. Time se, kako ističe, nastavlja praksa diskriminacije koja je već potvrđena u nizu presuda Evropskog suda, uključujući i presudu Sejdić–Finci, koja godinama ostaje neprovedena.
Stručnjak za ustavno pravo Nedim Ademović podsjetio je da u Bosni i Hercegovini postoji više od 200 situacija u kojima je kroz ustavni i politički sistem institucionalizovana diskriminacija, prvenstveno kroz model raspodjele vlasti između tri konstitutivna naroda.
S druge strane, ministar pravde BiH Davor Bunoza (HDZ BiH) fokusirao se na dijelove apelacije koje Sud nije prihvatio, naglašavajući da zahtjevi koji se odnose na izmjene Izbornog zakona i ulogu Doma naroda nisu usvojeni, te da ustavna struktura BiH nije proglašena suprotnom Evropskoj konvenciji.
Begić, međutim, poručuje da suština presude ostaje neupitna – diskriminacija je potvrđena, a odgovornost snosi država. Upozorava da bez provođenja presuda Evropskog suda put Bosne i Hercegovine ka Evropskoj uniji ostaje blokiran.
„Ili ćemo drumom ka EU ili šumom ka provaliji. Kompromisi zasnovani na aparthejdu vode nas u pogrešnom smjeru“, upozorio je Begić.
Presude Evropskog suda za ljudska prava predstavljaju jednu od ključnih obaveza na evropskom putu Bosne i Hercegovine. Čak i u slučaju formalnog otvaranja pregovora s Evropskom unijom, neprovedene presude dočekale bi državu već u prvim pregovaračkim poglavljima.
Bez suštinskih ustavnih i izbornih reformi, Bosna i Hercegovina ostaje zarobljena između presuda koje redovno gubi i reformi koje godinama ne provodi, dok finansijske i političke posljedice snose njeni građani.
